Gazeteci: Tankutalp Altunsoy
Konuk Analist: İnsan Hakları Eksperti Dr. Abdullah Buksur
Orta Doğu, tarihinin en karanlık ve belirsiz dönemlerinden birinden geçiyor. İsrail ve ABD’nin bölgedeki hamleleri, sadece askeri bir operasyon değil, topyekûn bir sistem değişikliğinin habercisi niteliğinde. Konuyu, bölgeyi ve insan hakları perspektifini yakından tanıyan İnsan Hakları Eksperti Dr. Abdullah Buksur ile enine boyuna masaya yatırdık.
ABD’nin “Yıkıcı Güç” Stratejisi ve Trump’ın Çağrısı
TANKUTALP ALTUNSOY: Hocam hoş geldiniz. Hocam, bugün İran semalarında sadece füzeler değil, aynı zamanda çok sert siyasi söylemler uçuşuyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran halkına doğrudan hitap ederek “Hükümetinizi ele geçirin” demesi ve “Amerika sizi ezici bir güç ve yıkıcı bir kuvvetle destekliyor” vaadi, diplomasi masasının devrildiğini mi gösteriyor?
DR. ABDULLAH BUKSUR: Kesinlikle Tankutalp Bey. Bu sıradan bir retorik değil. İran rejimi değişikliği artık ABD’nin birincil ve açık hedefi haline gelmiş durumda. Trump’ın bu “yıkıcı kuvvet” vurgusu, ABD’nin İran’daki mevcut yapıyı kökten değiştirmeyi amaçladığını teyit ediyor. Burada sadece bir hükümet değişimi değil, bölgesel bir dizayn hedefleniyor.
Savaşın Üç Sacayağı: Nükleer, Rejim ve Güvenlik
TANKUTALP ALTUNSOY: Peki hocam, bu savaşın altındaki temel motivasyonlar tam olarak neler? Neden bugün bu noktadayız?
DR. ABDULLAH BUKSUR: Savaşın nedenlerini Dr. Buksur olarak üç ana eksende okuyorum:
- Nükleer Program ve Füze Kapasitesi: Batı, İran’ın nükleer programını tamamen sonlandırmasını ve balistik füze kapasitesini sınırlamasını bir beka meselesi olarak görüyor.
- Doğrudan Rejim Değişikliği: ABD ve İsrail’in asıl ajandası, İran’daki mevcut dini ve siyasi rejimi tasfiye etmektir.
- Bölgesel Güvenlik ve İsrail: İran’ın “direniş ekseni” üzerinden bölgedeki etkisini kırmak ve İsrail’in güvenliğini mutlak surette tesis etmek istiyorlar.
Şu an tanık olduğumuz şey, ABD ve İsrail’in başlattığı saldırılara İran’ın misilleme ile karşılık vermesidir. Ancak bu karşılıklı vuruşma, bölgeyi her an kontrolsüz bir istikrarsızlığa sürükleme riski taşıyor.
İran’da “Yarından Sonra”: Felaket Senaryoları mı, Yeni Bir Başlangıç mı?
TANKUTALP ALTUNSOY: Savaşın sonrasına dair çok karmaşık ve belirsiz senaryolar var. İran içten mi çökecek yoksa dış müdahale mi belirleyici olacak?
DR. ABDULLAH BUKSUR: Tankutalp Bey, İran’daki savaş süreci sonunda ortaya çıkabilecek durumlar oldukça karmaşık ve belirsizdir. Dr. Buksur olarak öngördüğüm senaryoları şöyle detaylandırabilirim:
- Rejimdeki Kırılmalar ve Liderlik Krizi: İran’da mevcut rejimin devrilmesi veya çok radikal değişikliklere gitmesi muhtemeldir. Özellikle Ayetullah Hamaney’in ölümü sonrası dönemde, yeni bir liderin seçilmesi ülkenin iç dengelerini tamamen değiştirecektir.
- Ekonomik Çöküş ve İnsani Dram: Savaşın ekonomik maliyeti İran halkı için yıkıcı olacaktır. Halihazırda zor durumda olan ekonomi; yüksek enflasyon, gıda ve ilaç sıkıntısı gibi ağır sorunlarla karşı karşıya kalacaktır. Bu, halkın rejimle olan bağını daha da koparabilir.
- Güç Boşluğu ve Terör Tehdidi: İran’ın çökmesi veya zayıflaması, Orta Doğu’da devasa bir güç boşluğu yaratacaktır. Bu boşluk; terör örgütlerinin palazlanmasına, silah kaçakçılığına ve sınırları aşan devasa mülteci krizlerine kapı aralayacaktır.
Pehlevi Faktörü ve Devrim Muhafızları’nın Çelik Çekirdeği
TANKUTALP ALTUNSOY: Halkın bir kısmının Şah’ın oğlu Rıza Pehlevi’yi istediği söyleniyor. Bu gerçekçi mi? Bir de Devrim Muhafızları (Pasdaran) bu işin neresinde?
DR. ABDULLAH BUKSUR: Bazı çevreler Rıza Pehlevi’nin dönüşünü kurtuluş gibi görse de, bu senaryonun gerçekleşmesi sahadaki dinamikler nedeniyle oldukça zor görünüyor. Ancak asıl kritik aktör Devrim Muhafızları’dır. Onlar İran’da sadece askeri değil, ekonomik ve siyasi bir devdir. Savaş sonrasında bu yapı ya iktidarı tamamen ele geçirebilir ya da mevcut rejimi korumak için ülkeyi bir iç savaşa sürükleyebilir.
TANKUTALP ALTUNSOY: Sonuç olarak, İran için yolun sonu mu görünüyor?
DR. ABDULLAH BUKSUR: Unutmayın Tankutalp Bey; bu senaryoların gerçekleşmesi birçok faktöre bağlı. Kesin bir sonuç yok. Savaşın gidişatı, uluslararası baskıların dozajı ve İran içindeki dinamikler sonucu belirleyecek olan asıl unsurlardır.
iran #savaş #strateji #drabdullahbuksur #tankutalpaltunsoy #röportaj #rejimdeğişikliği #ortadoğu #ekonomi #insanhakları
News
